Bảo hiểm khoản vay là gì? Giải đáp từ A-Z và những lưu ý quan trọng

Khi làm thủ tục vay tại ngân hàng hoặc công ty tài chính, chắc hẳn bạn đã từng được tư vấn về gói bảo hiểm khoản vay. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn: đây có phải khoản chi phí bắt buộc không, lợi ích thực sự là gì và có được hoàn lại tiền khi trả nợ trước hạn không? Bài viết dưới đây, SFinance sẽ giải đáp từ A-Z mọi thông tin quan trọng về bảo hiểm khoản vay là gì, giúp bạn đưa ra quyết định tài chính sáng suốt.

Tóm tắt nhanh:

• Bảo hiểm khoản vay là sản phẩm bảo hiểm giúp công ty bảo hiểm thay người vay chi trả dư nợ còn lại khi người vay gặp rủi ro tai nạn, bệnh hiểm nghèo hoặc mất khả năng lao động.
• 3 loại bảo hiểm khoản vay phổ biến gồm: bảo hiểm vay tiêu dùng, bảo hiểm vay tín chấp và bảo hiểm vay thế chấp.
• Bảo hiểm khoản vay là tự nguyện, không bắt buộc theo quy định pháp luật hiện hành.
• Phí bảo hiểm thường khoảng 6% giá trị khoản vay, có thể trừ vào tiền giải ngân hoặc cộng vào dư nợ trả góp.
• Phần lớn hợp đồng không hoàn phí khi tất toán sớm, tùy chính sách từng công ty bảo hiểm.

1. Bảo hiểm khoản vay là gì?

Bảo hiểm khoản vay (hay còn gọi là bảo hiểm tín dụng) là sản phẩm bảo hiểm bảo vệ đồng thời người đi vay và bên cho vay trước những rủi ro không lường trước trong tương lai.

Nói một cách đơn giản: khi người vay gặp rủi ro bất ngờ như tai nạn, bệnh hiểm nghèo, thương tật toàn bộ vĩnh viễn hoặc mất sức lao động dẫn đến không còn khả năng trả nợ, công ty bảo hiểm sẽ thay mặt người vay chi trả toàn bộ hoặc một phần dư nợ còn lại cho ngân hàng/công ty tài chính. Nhờ đó, gánh nặng nợ nần không đổ dồn lên vai người thân trong gia đình. Mức phí bảo hiểm khoản vay thường vào khoảng 6% tổng giá trị khoản vay, tùy chính sách từng đơn vị.

Ví dụ minh họa

Anh Minh vay tiêu dùng 100,000,000 VND trong 24 tháng và có tham gia bảo hiểm khoản vay. Chẳng may sau 8 tháng, anh gặp tai nạn dẫn đến thương tật toàn bộ vĩnh viễn, mất khả năng lao động. Lúc này, thay vì gia đình anh phải xoay xở trả nốt phần dư nợ còn lại, công ty bảo hiểm sẽ đứng ra chi trả khoản dư nợ đó theo điều khoản hợp đồng. Đây chính là giá trị lá chắn mà bảo hiểm khoản vay mang lại.

Bảo hiểm khoản vay giúp công ty bảo hiểm thay người vay chi trả dư nợ còn lại khi người vay gặp rủi ro không lường trước.

2. 3 Loại bảo hiểm khoản vay phổ biến hiện nay

Tùy theo hình thức vay, bảo hiểm khoản vay được chia thành 3 nhóm chính. Mỗi nhóm có đặc điểm và mục đích bảo vệ khác nhau, phù hợp với từng loại nhu cầu tài chính.

Bảng dưới đây tóm tắt nhanh sự khác biệt giữa 3 loại bảo hiểm khoản vay:

3. Bảo hiểm khoản vay được chi trả trong các trường hợp nào?

Bảo hiểm khoản vay chỉ phát huy tác dụng khi rủi ro thuộc phạm vi được bảo hiểm ghi trong hợp đồng. Dưới đây là các trường hợp phổ biến mà công ty bảo hiểm sẽ đứng ra chi trả dư nợ thay người vay:

• Tử vong do tai nạn hoặc bệnh tật: Công ty bảo hiểm chi trả phần dư nợ còn lại, giúp gia đình người vay không phải gánh khoản nợ thay.
• Thương tật toàn bộ vĩnh viễn: Người vay mất hoàn toàn khả năng lao động do tai nạn, không thể tiếp tục tạo thu nhập để trả nợ.
• Mắc bệnh hiểm nghèo: Người vay được chẩn đoán mắc bệnh nằm trong danh mục bệnh hiểm nghèo được bảo hiểm theo hợp đồng.
• Mất sức lao động: Người vay suy giảm khả năng lao động đến mức không còn khả năng trả nợ theo điều kiện quy định trong hợp đồng.

Bên cạnh các trường hợp được chi trả, mỗi hợp đồng đều có danh mục điểm loại trừ, tức những trường hợp không được bồi thường. Vì vậy, bạn cần đọc kỹ hợp đồng để nắm rõ trường hợp nào được bảo vệ, trường hợp nào không, tránh hiểu nhầm khi cần yêu cầu bồi thường.

4. Mua bảo hiểm khoản vay có bắt buộc không?

Câu trả lời là: bảo hiểm khoản vay là tự nguyện, không bắt buộc. Pháp luật hiện hành không có quy định nào ép buộc người vay phải mua bảo hiểm khoản vay như một điều kiện để được giải ngân.

Theo Điều 15 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, việc áp dụng hay không áp dụng biện pháp bảo đảm tiền vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật. Nói cách khác, không có căn cứ pháp lý nào buộc khách hàng phải tham gia bảo hiểm khoản vay.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc tham gia bảo hiểm được cân nhắc khác nhau tùy hình thức vay:

• Đối với vay tín chấp: Ngân hàng và công ty tài chính thường khuyến khích người vay tham gia, vì khoản vay không có tài sản đảm bảo nên rủi ro cao hơn.
• Đối với vay thế chấp: Dù đã có tài sản đảm bảo (nhà, đất, xe), bảo hiểm vẫn là giải pháp giúp bảo vệ chính tài sản đó không bị kê biên khi rủi ro xảy ra.

Bảo hiểm khoản vay tuy không bắt buộc nhưng thường được khuyến khích để bảo vệ người vay và gia đình trước những sự kiện bất ngờ

5. Lợi ích của bảo hiểm khoản vay

Dù không bắt buộc, bảo hiểm khoản vay vẫn mang lại giá trị thiết thực. Điểm đặc biệt của sản phẩm này là bảo vệ cùng lúc cả 3 bên trong quan hệ vay vốn. Bảng dưới đây so sánh rõ sự khác biệt giữa khi có và không có bảo hiểm khoản vay:

6. Phí bảo hiểm khoản vay là bao nhiêu và cách tính?

Mức phí bảo hiểm khoản vay thường vào khoảng 6% tổng giá trị khoản vay. Tuy nhiên, con số cụ thể còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Số tiền vay: Khoản vay càng lớn thì phí bảo hiểm tính theo tỷ lệ càng cao.
• Thời hạn vay: Kỳ hạn vay dài thường đi kèm mức phí cao hơn do thời gian được bảo vệ kéo dài.
• Độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người vay: Người lớn tuổi hoặc có tiền sử bệnh lý thường chịu mức phí cao hơn do rủi ro lớn hơn.
• Chính sách và phạm vi bảo hiểm của từng công ty: Mỗi công ty bảo hiểm có biểu phí và điều khoản riêng.

6.1. Hình thức thanh toán phí bảo hiểm

Có 2 cách thanh toán phí bảo hiểm khoản vay phổ biến:

• Trừ trực tiếp vào số tiền giải ngân: Phí bảo hiểm được khấu trừ ngay khi giải ngân, số tiền bạn thực nhận sẽ là khoản vay đã trừ phí.
• Cộng gộp vào tổng dư nợ gốc để trả góp: Phí bảo hiểm được cộng vào dư nợ và chia đều vào các kỳ trả góp hàng tháng, giúp giảm áp lực chi trả một lần.

6.2. Cách tính phí bảo hiểm và ví dụ minh họa

Công thức tính phí bảo hiểm khoản vay khá đơn giản:

Cùng xem 2 ví dụ minh họa tương ứng với 2 hình thức thanh toán phí:

Ví dụ 1 - Trừ trực tiếp vào tiền giải ngân: Chị Lan vay 50,000,000 VND, tỷ lệ phí bảo hiểm 6%.

• Phí bảo hiểm = 50,000,000 × 6% = 3,000,000 VND.
• Số tiền chị Lan thực nhận = 50,000,000 - 3,000,000 = 47,000,000 VND.
• Chị Lan vẫn trả góp gốc và lãi tính trên khoản vay 50,000,000 VND theo hợp đồng.

Ví dụ 2 - Cộng gộp vào dư nợ trả góp: Anh Nam vay 100,000,000 VND, tỷ lệ phí bảo hiểm 6%, kỳ hạn 20 tháng.

• Phí bảo hiểm = 100,000,000 × 6% = 6,000,000 VND.
• Tổng dư nợ gốc sau khi cộng phí = 100,000,000 + 6,000,000 = 106,000,000 VND.
• Phần phí 6,000,000 VND được chia đều vào 20 kỳ, tương đương khoảng 300,000 VND/tháng cộng thêm vào khoản trả góp (chưa gồm lãi).

Lưu ý: Các con số trên chỉ mang tính minh họa cách tính. Tỷ lệ phí và cách áp dụng thực tế sẽ theo biểu phí của từng công ty bảo hiểm tại thời điểm ký hợp đồng (mức phí có thể thay đổi tùy từng thời điểm).

2 Cách thanh toán phí bảo hiểm khoản vay phổ biến là trừ trực tiếp vào số tiền giải ngân hoặc cộng gộp vào tổng dư nợ gốc để trả góp

7. Có được hoàn lại phí bảo hiểm khi trả nợ trước hạn không?

Phần lớn các hợp đồng bảo hiểm khoản vay không có quy định hoàn lại phí bảo hiểm khi khách hàng tất toán sớm.

Tuy nhiên, điều này còn tùy thuộc vào chính sách của từng công ty bảo hiểm. Một số sản phẩm có chính sách hoàn lại một phần phí theo tỷ lệ thời gian còn lại của hợp đồng. Vì vậy, trước khi ký, bạn nên hỏi rõ nhân viên tư vấn về tỷ lệ hoàn phí khi tất toán sớm để tránh thiệt thòi về sau.

8. Điều kiện mua bảo hiểm khoản vay

Điều kiện tham gia có thể khác nhau tùy đơn vị, nhưng thường bao gồm các yêu cầu cơ bản sau:

• Độ tuổi tham gia: Nằm trong giới hạn quy định, phổ biến từ 18 đến 65 tuổi.
• Có khoản vay hợp lệ: Đang có khoản vay tại tổ chức tín dụng được cấp phép.
• Đáp ứng yêu cầu sức khỏe: Tình trạng sức khỏe phù hợp với quy định của công ty bảo hiểm.
• Cung cấp đầy đủ hồ sơ: Giấy tờ tùy thân và các giấy tờ liên quan theo yêu cầu.

9. Lời khuyên khi quyết định mua bảo hiểm khoản vay

Trước khi quyết định tham gia, bạn nên cân nhắc kỹ 3 điểm quan trọng dưới đây:

• Nghiên cứu kỹ điều khoản hợp đồng: Xác định rõ danh mục rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm và các điều khoản loại trừ trách nhiệm bồi thường.
• Đánh giá năng lực tài chính: Tính toán tỷ trọng chi phí bảo hiểm so với tổng số tiền giải ngân thực nhận, đảm bảo không ảnh hưởng đến khả năng cân đối tài chính và nghĩa vụ trả nợ định kỳ.
• Nắm rõ quy trình và chính sách hoàn phí: Tìm hiểu cụ thể về tỷ lệ hoàn phí bảo hiểm khi tất toán khoản vay trước hạn (nếu có), cũng như quy trình, thủ tục yêu cầu chi trả quyền lợi bảo hiểm khi phát sinh sự kiện rủi ro.

Có thể thấy, bảo hiểm khoản vay không chỉ là một khoản chi phí mà còn là lá chắn tài chính giúp bạn và gia đình an tâm hơn trước những rủi ro không lường trước khi vay tiêu dùng. Hiểu rõ bảo hiểm khoản vay là gì, biết cách tính phí, nắm được quyền lợi và các lưu ý quan trọng chính là bước đầu để bạn đưa ra quyết định tài chính chủ động và sáng suốt.

Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc muốn được tư vấn giải pháp bảo vệ phù hợp với khoản vay của mình, đừng ngần ngại liên hệ SFinance để được hỗ trợ chi tiết. 

SFinance - Giải pháp tài chính an toàn, thông minh, nhanh hơn